Ürün ağacı (BOM), bir mamulün üretilmesi için gereken hammadde, yarı mamul ve bileşenlerin miktarlarıyla birlikte listelendiği hiyerarşik malzeme listesidir.
Her seviye bir alt bileşene iner. Satın alma, maliyet hesabı ve üretim planı bu listeden beslenir; liste yanlışsa üçü de yanlış çıkar. Revizyon numarası tutulursa eski siparişler eski ağaçla, yeniler güncel ağaçla üretilir.
En üstte mamul, altında onu oluşturan yarı mamuller ve hammaddeler yer alır. Her satırda bileşen kodu, birim, miktar ve gerekiyorsa fire oranı yazılır. Bir masa için dört ayak, bir tabla ve vida seti gibi düşünebilirsiniz; ayak da kendi içinde bir yarı mamul olup ham borudan oluşabilir. ERP'de ağaç, stok kartlarına bağlı kurulur. Revizyon numarası ve geçerlilik tarihi tutulursa eski siparişler eski ağaçla, yeni siparişler yenisiyle üretilir.
Ürün ağacı üç yerde kullanılır. MRP, eksik malzemeyi bulmak için ağacı açar. Maliyet hesabı, bileşen fiyatlarını toplayarak birim maliyeti çıkarır. İş emri, üretime verilecek malzemelerin listesini ve depodan çıkış miktarlarını bu ağaçtan alır. Teklif aşamasında da ağaç kullanılır: yeni bir ürün istendiğinde benzer ağaçtan kopyalayıp farkı eklemek hızlıdır. Ağaçtaki fire oranı ve alternatif malzeme bilgisi de bu hesaplara dahil olur; yanlış girilen bir oran tüm maliyeti kaydırır.
Ağacın en büyük düşmanı eski liste ve atölyedeki gizli değişikliklerdir. Mühendislik bir bileşeni değiştirdiğinde ERP'deki ağaç da aynı gün güncellenmelidir. Alternatif malzemeleri, fireyi ve fason işlemleri ağaçta açıkça tanımlayın. Çok seviyeli ağaçlarda döngü hatasına (bir bileşenin kendi altında geçmesi) dikkat edin. Ürün ağacı ile reçete çoğu zaman aynı anlamda kullanılır; sektöre göre ad değişir. Ağaçtaki her değişikliğin kimin onayıyla yapıldığı da kayıt altında tutulursa sonradan nedenini bulmak kolaylaşır.
Sürecinizi kısaca anlatın; ekranları kendi örneğiniz üzerinden gösterelim.
Çoğu zaman evet. Gıda ve kimyada 'reçete', metal ve montajda 'ürün ağacı' denir. İkisi de bir ürünün hangi malzemelerden ne miktarda oluştuğunu gösterir.
Seviye sayısı ürüne göre değişir. Basit ürünlerde tek, montajlı ürünlerde birden fazla seviye vardır. Her yarı mamulün kendi ağacı olabilir.
Sürecinizi birkaç cümleyle anlatın; size uygun modüller üzerinden gösterelim.